Burzliwe dzieje Posejdona i ciekawostki, których nie zna większość turystów

Choć dziś trudno wyobrazić sobie Göteborg bez monumentalnego Posejdona górującego nad placem Götaplatsen, historia tego pomnika nie zawsze była spokojna. Gdy odsłonięto go 24 września 1931 roku z okazji 300-lecia założenia miasta, reakcje mieszkańców były dalekie od jednomyślnych. Wielu krytyków uważało, że rzeźba jest zbyt surowa, ma nienaturalnie wydłużone proporcje i nie pasuje do reprezentacyjnego charakteru placu. Nie brakowało nawet opinii, że posąg jest zwyczajnie „brzydki”. Skala krytyki była tak duża, że jego twórca, wybitny szwedzki rzeźbiarz Carl Milles, rozważał wykonanie nowej wersji dzieła. Ostatecznie jednak zrezygnował z tego pomysłu, a czas sprawił, że dawni krytycy zmienili zdanie. Dziś Posejdon jest bezsprzecznie najważniejszym symbolem Göteborga.

Mało kto zwraca uwagę, że Posejdon przedstawiony jest w nietypowy sposób. W mitologii greckiej bóg mórz niemal zawsze ukazywany był z potężnym trójzębem – symbolem swojej boskiej władzy. Tymczasem w Göteborgu trójzębu nie ma. Carl Milles świadomie z niego zrezygnował, chcąc przedstawić Posejdona nie jako wojownika, lecz spokojnego opiekuna morza i ludzi żyjących z żeglugi. W dłoni trzyma za to rybę oraz muszlę, które mają symbolizować bogactwo mórz i znaczenie portu dla rozwoju miasta.

Równie nietypowe są proporcje rzeźby. Wielu odwiedzających odnosi wrażenie, że Posejdon ma wyjątkowo długie nogi i stosunkowo niewielką głowę. Nie jest to błąd artysty. Milles celowo wydłużył sylwetkę, ponieważ pomnik oglądany jest głównie z poziomu ulicy, z dużej odległości. Dzięki temu z perspektywy przechodnia proporcje wydają się bardziej naturalne.

Sam pomnik robi ogromne wrażenie również pod względem rozmiarów. Brązowa figura ma około siedmiu metrów wysokości, a wraz z granitowym cokołem i fontanną cała kompozycja osiąga ponad dziesięć metrów. Posąg waży kilka ton i został odlany z brązu w częściach, które następnie zmontowano na miejscu.

Przez dziesięciolecia Posejdon był bohaterem niezliczonych żartów i studenckich psot. Regularnie zakładano mu czapki maturzystów i studentów, szaliki klubów sportowych, peleryny superbohaterów, a nawet stroje świąteczne. Kiedy lokalny klub piłkarski zdobywa mistrzostwo Szwecji lub odbywają się ważne wydarzenia miejskie, mieszkańcy często dekorują pomnik w okolicznościowe akcesoria. Władze miasta zwykle podchodzą do takich inicjatyw z dużym dystansem, o ile nie powodują uszkodzeń.

Nie wszystkie wydarzenia były jednak tak niewinne. W 1981 roku nieznani sprawcy podłożyli materiał wybuchowy przy lewej nodze posągu. Eksplozja uszkodziła brązową konstrukcję i wyrwała fragment łydki. Był to najpoważniejszy akt wandalizmu w historii pomnika. Renowacja trwała wiele miesięcy i wymagała udziału specjalistów od konserwacji zabytków.

Z biegiem lat rzeźba coraz bardziej cierpiała z powodu deszczu, mrozu, soli drogowej i zanieczyszczeń powietrza. W latach 2010–2011 przeprowadzono kompleksową konserwację. Oczyszczono powierzchnię, usunięto naloty, zabezpieczono brąz specjalnymi powłokami ochronnymi i odnowiono fontannę. Badania wykazały przy okazji, że pierwotnie powierzchnia pomnika miała znacznie intensywniejszą zieloną patynę niż ta, do której przywykli mieszkańcy.

Posejdon od lat pełni także rolę nieformalnego „punktu spotkań”. Göteborgczycy umawiają się „pod Posejdonem” równie często, jak mieszkańcy innych miast spotykają się pod ratuszem czy zegarem dworcowym. To jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w całym mieście.

Ciekawostką jest również to, że niemal każdy turysta fotografuje pomnik od frontu, podczas gdy najpiękniejszy widok rozciąga się z jego cokołu. Stojąc za plecami Posejdona, można spojrzeć w dół szerokiej alei Kungsportsavenyn aż po kanały i centrum Göteborga. To jedna z najbardziej rozpoznawalnych panoram miasta.

Dzisiaj trudno uwierzyć, że dzieło, które w latach 30. XX wieku budziło tyle kontrowersji, stało się ikoną Göteborga. Sylwetka Posejdona pojawia się na pocztówkach, przewodnikach, materiałach promocyjnych i pamiątkach, a sam bóg mórz od blisko stu lat niezmiennie wita mieszkańców oraz turystów przybywających do stolicy zachodniej Szwecji.